Waarom?

In 2012 sloten VWS en GGz Nederland een akkoord op hoofdlijnen. Daarin staat dat in 2020 het aantal bedden in psychiatrische ziekenhuizen 30% lager moet zijn dan in 2008. Beide partijen maakten geen afspraak over de extra hulp die nodig is buiten het ziekenhuis ten gevolge van die teruggang. Dit afbouwbeleid van intramurale zorg raakte bekend onder de term ambulantisering.

In 2015 ging bijna alle ggz buiten de ziekenhuizen op de schop. Jeugdpsychiatrie ging over naar de Wmo evenals delen van beschermd wonen. Praktijkondersteuner GGZ deden hun intree bij huisartsen. GGz Nederland, VWS (en haar beleidsinstanties) en de zorgverzekeraars splitsten de rest van de ambulante ggz op in basis-ggz en gespecialiseerde ggz. Al die nieuwe categorieën kregen eigen betaaltitels, prioriteiten en kwaliteitsindicatoren mee. De Monitor Ambulantisering over dat jaar van het Trimbos Instituut geeft aan dat het regionale speelveld en de regionale aansturing van de zorg als gevolg van de opeenvolgende hervormingen van het zorgstelsel inmiddels zeer complex is geworden.

Sinds 2015 verschuift de aandacht in politiek en media voor de transities en de ambulantisering van de GGZ naar de vraag of er zaken drastisch mis gaan. Berichtgeving en debatten rond een toename van ‘verwarde personen’ zijn daar een voorbeeld van. Andere voorbeelden betreffen de langer wordende wachttijden en de administratieve belasting van professionals.

De genoemde monitor formuleert een nieuw ambitie voor ambulantisering. Die ambitie is immers niet zozeer te voorkomen dat zaken mis gaan en evenmin dat de bedden met 30% dalen. De ambitie moet zijn: te zorgen dat dingen verbeteren; dat mensen met ernstige psychische aandoeningen meer en betere ondersteuning krijgen bij hun persoonlijke en maatschappelijke herstel en meer in de gelegenheid worden gesteld om een gezond, veilig, sociaal en maatschappelijk leven te leiden.

In 2018 verschijnt de meest recente monitor, de vijfde inmiddels. De toonzetting is iets optimistischer dan die uit 2015. De nota toont de volgende bevindingen:

  • Over de periode 2012-2017 is in totaal ruim 20% aan klinische plaatsen afgebouwd.
  • Deze afbouw resulteerde niet in meer budget voor ambulante zorg. Het waren de ‘lichte’ plaatsen die werden afgebouwd, niet de ‘zware’.
  • Op jaarbasis ontvingen in 2017 ruim 1 miljoen ambulante ggz zorg (inclusief POH-ggz).
  • het aantal cliënten in de gespecialiseerde ggz is fors afgenomen.
  • Er is een aanzienlijke regionale variatie in uitgaven aan intramurale ggz. De verschillen nemen toe.
  • Er bestaan vele regionale initiatieven gericht op betere samenwerking en zorgvernieuwing
  • de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd constateert in 2018 dat de samenwerking tussen huisarts en GGZ verbetering behoeft; dat door gebrek aan sociale voorzieningen in sommige regio’s de uitstroom naar GGZ in de wijk stagneert; en dat door gebrek aan passende huisvesting en dagbesteding) er sneller sprake is van terugval.
  • Het panel Psychisch Gezien wijst op een onveranderde achterstand sinds 2012 in kwaliteit van leven en participatie ten opzichte van de algemene bevolking. De ambulantisering sinds 2012 heeft dat niet veranderd.

Inmiddels is het (bijna) 2020 en is de beleidshorizon voor de afbouw van intramurale bedden bereikt. Wellicht is inmiddels het streefpercentage van 30% beddenreductie gehaald. Kortom, het is tijd voor een interprofessioneel congres op 26 maart 2020 om terug te blikken over de periode sinds 2012 en vooruit te blikken op de periode tot 2030. Het draagt de titel: Ambulantisering ggz: wat gaat goed en wat kan beter?  ’s-Morgens gaat het congres over de ontwikkelingen op nationaal niveau. ’s-Middag komt het regionale niveau aan de orde. Tijdens beide dagdelen staan de vragen centraal: Wat gaat goed met de ambulantisering van de ggz en wat kan beter? Aan alle inleiders hebben wij gevraagd om te eindigen met ambities voor de komende tien jaar en niet te blijven hangen in het verleden.

Het congres beoogt een ontmoetingsplaats te zijn voor professionals en cliënten; alle typen professionals werkzaam in de ggz; ggz-bestuurders en managers, wethouders, beleidsmedewerkers van gemeenten en inkopers van ggz bij zorgverzekeraars; kortom  voor een ieder met hart en solidariteit met mensen met psychiatrische aandoeningen.

Ondergetekende maakte, samen met Bert van der Hoek, bestuursvoorzitter Trimbos Instituut, het programma van het congres. Wij hebben getracht een veelzijdig congres op te zetten waar kennisoverdracht, ervaringsuitwisseling, botsing van meningen en humor naar voren komen. Zie hiervoor het programma hier op deze website.

Graag ontmoeten wij jou op donderdag 26 maart in het Stadion Galgenwaard te Utrecht.

Guus Schrijvers, gezondheidseconoom en oud-hoogleraar Public Health bij het UMC Utrecht

Goede voorbeelden

Hoe kunnen de eerste- en tweedelijn hun aanbod zo inrichten en op elkaar afstemmen dat de zorg en de locatie beter afgestemd wordt op de patiënt? Hiervoor is visie en moed nodig bij alle betrokken partijen. Daarnaast vergt het ook een flinke dosis doorzettingsvermogen en een echte wil en bereidheid tot samenwerking. Dit congres beoogt deelnemers hierbij te ondersteunen. Door actuele kennis en goede voorbeelden te delen. En door mensen een platform te bieden om met elkaar in discussie te gaan en samen na te denken over structurele kwaliteitsverbetering van de juiste zorg op de juiste plek.

Sprekers en Keuzesessies

Naast plenaire sprekers zijn er twee rondes met keuzesessies. Hier komen uiteenlopende onderwerpen aan bod. Van regionaal tot landelijk. De verschillende sessies kunt u hier bekijken.

Flitspresentaties

Een van de keuzesessies bestaan uit meerdere flitspresentaties. Wij zoeken nog enkele sprekers die als ‘flitspresentator’ in tien minuten tijd een goed voorbeeld, onderzoek, of actueel project rond de Ambulantisering van de GGz willen bespreken. Interesse? Stuur dan vóór 15 februari 2020 een mail met daarin kort beschreven wat het onderwerp en doel van de presentatie is naar: petraschimmel@guusschrijversacademie.nl. Nadat we een keuze gemaakt hebben uit de aanmeldingen, vermelden we deze op de website.

Praktische tips

Het congres eindigt met een gezamenlijke afsluiting en een aantal tips . De volgende vragen komen aan de orde: Wat heeft u geleerd vandaag? In hoeverre worden de doelstellingen en verbeteringen gehaald? En (hoe) moet het beleid worden bijgesteld?

Het programma en de sprekers kunt u hier bekijken. Alle andere informatie over het congres vindt u hier.