Programma Regionale samenwerking tussen ziekenhuizen

26 juni 2019 Galgenwaard Utrecht
print pdf
12:30

Ontvangst met een kleine lunch

13:00

Welkomstwoord en opening door dagvoorzitter Wim Schellekens

Een aantal opmerkingen vooraf:

  • Aan het eind van de voordrachten van de plenaire sprekers is er tijd voor vragen en discussie.
  • Bij de parallelsessies gaat het om interactieve kennisoverdracht. Per sessie komt er een goed voorbeeld over samenwerking tussen ziekenhuizen aan bod en een minder goed voorbeeld. Vervolgens geeft een (wetenschappelijke) referent gedurende tien minuten feedback: ondersteunt de bestaande theorie over samenwerking de gepresenteerde casus? Sluit de casus aan op internationale ervaringen en op goede voorbeelden uit het verleden? Is het geboden langetermijnperspectief reëel? Daarna volgt een discussie met deelnemers in de zaal.
  • Alle sprekers sluiten hun voordracht af met concrete tips aan de congresdeelnemers. Tijdens de afsluitende discussie komen deze aan bod. De tips worden opgesplitst in tips voor de korte- en de lange termijn.
Wim Schellekens
Strategisch adviseur, oud-hoofdinspecteur en ziekenhuisbestuurder

Wim Schellekens

Strategisch adviseur, oud-hoofdinspecteur en ziekenhuisbestuurder

13:10

Specialisatie en concentratie in de geneeskunde

De vorige eeuw kenmerkt zich door een toenemende specialisatie in de geneeskunde. De afgelopen decennia is dit proces door big data en benchmark weer in een stroomversnelling gekomen. Teams in plaats van individuen staan daarbij steeds meer centraal. Vanuit dit historisch perspectief zal ingegaan worden op de organisatorische consequenties.

Hans van der Schoot
Voorzitter
Samenwerkende Topklinische opleidingsZiekenhuizen

Hans van der Schoot

Voorzitter
Samenwerkende Topklinische opleidingsZiekenhuizen

13:35

Van SAZ-ziekenhuis naar gezondheidsorganisatie

Gaan de Samenwerkende Algemene Ziekenhuizen zich ontwikkelen tot gezondheidsorganisatie? Als het aan de recente strategienota van de SAZ ligt, wel. Maar  blijven ze dan ook groeien met hun electieve zorg  zoals zij al jaren doen? En worden ze zelfstandig netwerkziekenhuis rondom een UMC, of rond een groot TOP-ziekenhuis? SAZ-voorzitter Bert Kleinlugtenbeld legt het waarom van de SAZ-strategienota uit. Ook licht hij de vele innovaties in de nota toe en gaat in op bovenstaande en andere vragen.

Bert Kleinlugtenbeld
Voorzitter
Samenwerkende Algemene Ziekenhuizen (SAZ)

Bert Kleinlugtenbeld

Voorzitter
Samenwerkende Algemene Ziekenhuizen (SAZ)

14:00

Discussie Bert Kleinlugtenbeld (SAZ) en Hans van der Schoot (STZ)

Bert Kleinlugtenbeld (Samenwerkende Algemene Ziekenhuizen) en Hans van der Schoot (Samenwerkende Topklinische Opleidingsziekenhuizen) gaan onder leiding van dagvoorzitter Wim Schellekens met elkaar en met de zaal in discussie over de toekomst van het Nederlandse ziekenhuislandschap. Hierbij gaat het om concentratie en spreiding van zorg vanuit het belang van de patiënt. Dit patiëntenbelang is niet altijd hetzelfde als het ziekenhuisbelang en daarom: wat is het ideaalplaatje en hoe komen we daar? Wat is de rol van de Academische centra, de topklinische ziekenhuizen, de regionale en kleinere stadsziekenhuizen, de patiëntenorganisatie en last but not least de zorgverzekeraars en/of de overheid?

Bert Kleinlugtenbeld
Voorzitter
Samenwerkende Algemene Ziekenhuizen (SAZ)

Bert Kleinlugtenbeld

Voorzitter
Samenwerkende Algemene Ziekenhuizen (SAZ)

Hans van der Schoot
Voorzitter
Samenwerkende Topklinische opleidingsZiekenhuizen

Hans van der Schoot

Voorzitter
Samenwerkende Topklinische opleidingsZiekenhuizen

14:30

Parallelsessies ronde A

Van 14.30 tot 15.15 uur kunt u kiezen uit een van de onderstaande sessies. Bij een parallelsessie gaat het om interactieve kennisoverdracht. Per sessie komt er een goed voorbeeld van samenwerking tussen ziekenhuizen en een minder goed voorbeeld aan bod. Vervolgens geeft een wetenschappelijke referent gedurende tien minuten feedback: ondersteunt de bestaande theorie over samenwerking de gepresenteerde casus? Sluit de casus aan op internationale ervaringen en op goede voorbeelden uit het verleden? Is het geboden langetermijnperspectief reëel? Daarna volgt een discussie met de deelnemers in de zaal.

Aanmelden kan bij binnenkomst vanaf 12.30 uur.

Sessie 1: Ontwikkeling van het ziekenhuislandschap in en rond een grote stad

In Tilburg en Waalwijk is sinds 2012 veel ervaring opgedaan met het indiceren, voorbereiden en (deels) doorvoeren van een fusie. Dat levert interessant en relevant studiemateriaal op. Wat zijn de geleerde lessen? Zou het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis het anno 2019 weer zo aanpakken?

Referent: Frans Spijkers (Partner DamhuisElshoutVerschure organisatieadviseurs)

Bart Berden
Voorzitter RvB en bijzonder hoogleraar organisatie-ontwikkeling
Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis 

Bart Berden

Voorzitter RvB en bijzonder hoogleraar organisatie-ontwikkeling
Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis 


Sessie 2: Samenwerking van ziekenhuizen in grootstedelijke gebieden
Ernst Kuipers gaat in deze sessie in op de rol van zijn academisch ziekenhuis (Erasmus MC) om de patiëntenzorg in de regio zuid-west Nederland daadwerkelijk op een hoger niveau te brengen. Het gaat hierbij om kwaliteit van zorg, bereikbaarheid van zorg en innovatie. Erasmus MC werkt intensief en geformaliseerd samen met ziekenhuizen in Rotterdam en Zeeland, ieder vanuit zijn eigen zelfstandigheid maar niet vrijblijvend. Kuipers zal ingaan op wat de noodzaak is van deze samenwerking en hoe hij de toekomst van het ziekenhuislandschap voor zich ziet. Hij vertel ook hoe deze samenwerking tot stand is gekomen, wat de rol van de zorgverzekeraars hierbij is en welke weerstand hij ontmoet. Wordt het ziekenhuis in deze grootte niet onbestuurbaar? En vormt deze vorm van samenwerking in de regio niet een te groot machtsbolwerk? Voldoende stof voor discussie dus.

 

Referent: Wim Schellekens (Strategisch adviseur, oud-hoofdinspecteur en ziekenhuisbestuurder)

Ernst Kuipers
Voorzitter Raad van Bestuur
Erasmus Medisch Centrum

Ernst Kuipers

Voorzitter Raad van Bestuur
Erasmus Medisch Centrum


Sessie 3: Samenwerking van ziekenhuizen in middelgrote steden

In deze sessie vertelt Hans Ensing, bestuursvoorzitter van het Bravis ziekenhuis te Roosendaal en Bergen op Zoom, dat het zinvol is gebleken om samenwerking tussen ziekenhuizen te starten met een ICT-project. Toen  de voorgangers van Bravis met zo’n ICT-project begonnen, stond het kortetermijnbelang van slecht functionerende software centraal. Ze hadden niet voorzien dat de dokters elkaar via een  niet-bedreigend, urgent onderwerp leerden kennen door dit project. Dankzij deze goede start verliepen ook latere fases van de samenwerking soepel, zoals de bestuurlijke fusie, de oprichting van een gezamenlijke medische staf, het kiezen van één locatie en het bepalen van het gezamenlijke functiepakket.

Over het voortzetten van deze regionale samenwerking na de afronding van het ICT-project is nog veel meer te vertellen. Dat doet Hans Ensing in deze sessie. Hij geeft nu alvast een tip: overweeg eens om de samenwerking met een ander ziekenhuis te starten met een project rond de gezamenlijke aanschaf van ICT.

Referent: Wim van Harten (Voorzitter Raad van Bestuur Rijnstate) 

Hans Ensing
Voorzitter Raad van Bestuur
Bravis ziekenhuis

Hans Ensing

Voorzitter Raad van Bestuur
Bravis ziekenhuis


15:15

Theepauze

Gelegenheid om met sprekers van gedachten te wisselen.

15:35

Parallelsessies ronde B

Van 15.35 tot 16.20 uur kunt u kiezen uit een van de drie onderstaande sessies. Bij een parallelsessie gaat het om interactieve kennisoverdracht. Per sessie komt er een goed voorbeeld van samenwerking tussen ziekenhuizen en een minder goed voorbeeld aan bod. Vervolgens geeft een wetenschappelijke referent gedurende tien minuten feedback: ondersteunt de bestaande theorie over samenwerking de gepresenteerde casus? Sluit de casus aan op internationale ervaringen en op goede voorbeelden uit het verleden? Is het geboden langetermijnperspectief reëel? Daarna volgt een discussie met de deelnemers in de zaal.

Aanmelden kan bij binnenkomst vanaf 12.30 uur.

Sessie 4: Samenwerking van ziekenhuizen in dunbevolkte gebieden

Claudia Brandenburg is bestuursvoorzitter van het Admiraal De Ruyter Ziekenhuis te Goes. Enig aandeelhouder daarvan is het Erasmus MC. Het ziekenhuis heeft een eigen Raad van Commissarissen en eigen Raad van Bestuur. De samenwerking met het genoemde UMC biedt vele voordelen aan Zeeuwse patiënten en professionals. Want bij zeldzame aandoeningen en ingrepen staat het Erasmus MC altijd klaar. En ernstige, spoedeisende patiënten kunnen er altijd terecht.

Wat ontbreekt in Zeeland is intensieve samenwerking met het ziekenhuis ZorgSaam te Terneuzen. Daar zijn patiënten en specialisten gericht op academische ziekenhuizen in Gent, Brugge en Antwerpen. Dat functioneert goed, maar niet volgens Haagse normen en provinciale plannen.

Brandenburg gaat in deze sessie eerst in op de samenwerking met het Erasmus MC. Daarna snijdt zij het onderwerp aan van de uitdaging die landelijke richtlijnen geven in een uitgestrekt en dunbevolkt gebied en grensoverschrijdende samenwerking tussen ziekenhuizen. Want die is niet alleen aan de orde in Zeeuws-Vlaanderen, maar ook in bijvoorbeeld Zuid-Limburg, Twente, Nijmegen en Oost-Groningen.

Referent: Frans Spijkers (Partner DamhuisElshoutVerschure organisatieadviseurs)

Claudia Brandenburg
Voorzitter Raad van Bestuur
Admiraal De Ruyter Ziekenhuis

Claudia Brandenburg

Voorzitter Raad van Bestuur
Admiraal De Ruyter Ziekenhuis


Sessie 5: Samenwerking van ziekenhuizen in en rond grote steden

In Noord-Nederland (Groningen, Friesland en Drenthe) staan zo’n elf ziekenhuizen. Het UMC Groningen is er één van. Het  werkt met  de andere tien instellingen samen. Dat gaat heel goed, bijvoorbeeld met de Ommelander Ziekenhuis Groep (OZG). Dat heeft een eigen bestuur en raad van commissarissen. Het UMCG is aandeelhouder. Dankzij UMCG-steun bleef dit ziekenhuis open, kreeg het een nieuw gebouw en werken UMCG-artsen deels ook daar. Alle specialisten  werken er in loondienst. Het is niet moeilijk voor de OZG om artsen aan te trekken.

Er bestaat ook samenwerking in Noord Nederland die beter zou kunnen. Dat betreft de ziekenhuizen in Drenthe. Er ligt nu wel een plan, maar gaat dat ook uitgevoerd worden?  Intussen volgt de ene interim bestuurder de andere op …..

In de eerste helft van zijn sessie gaat UMCG-voorzitter Jos Aartsen in op de goede samenwerking met de OZG groep. Ook bespreekt hij het minder goede voorbeeld in Drenthe. Na zijn voordracht geeft Wim van Harten welwillend commentaar op het  goede voorbeeld: Is dat elders te kopiëren? En op het minder goede voorbeeld: is er in Drenthe een nog grotere gezamenlijke ambitie te creëren?

Referent: Wim van Harten (Voorzitter Raad van Bestuur Rijnstate) 

Jos Aartsen
Voorzitter Raad van Bestuur
Universitair Medisch Centrum Groningen

Jos Aartsen

Voorzitter Raad van Bestuur
Universitair Medisch Centrum Groningen


Sessie 6: Ziekenhuissamenwerking & mededingingsrecht – case studies

De kritiek op ziekenhuisfusies neemt al jaren toe, vanuit de politiek maar ook vanuit de Nederlandse mededingingsautoriteit ACM. Tegen de achtergrond van deze trend zoeken ziekenhuizen naar andere samenwerkingsvormen. Ongeacht de precieze vorm van de samenwerking komt daarbij vaak het concurrentievraagstuk naar boven: beperkt de samenwerking de concurrentie niet in strijd met de kartelregels? Fundamentele vragen spelen daarbij een rol, zoals:

  • Is er wel concurrentie tussen de samenwerkende partijen?
  • Is er niet voldoende concurrentie vanwege andere partijen?
  • Zijn de voordelen van de samenwerking voor de verzekeraar en patiënt groter dan de nadelen?

In deze sessie wordt aan de hand van concrete casussen besproken hoe mededingingsrechtelijk naar samenwerking en concurrentie wordt gekeken. Ook bespreken we hoe een kritische en praktische benadering van fundamentele vragen ruimte kan bieden voor samenwerkingen die partijen in het belang van zorg nastreven. Want er is wettelijk veel mogelijk voor samenwerking tussen ziekenhuizen die toegang, kwaliteit of doelmatigheid van de zorg nastreven.

Berend Reuder
Mededingingsadvocaat, partner
Stek Advocaten

Berend Reuder

Mededingingsadvocaat, partner
Stek Advocaten


16:20

Drankje en verplaatsen naar de plenaire zaal

16:40

Samenwerking en mededinging

De Mededingingswet verbiedt concurrentiebeperkende gedragingen of te wel het vormen van kartels. Alle afspraken tussen ziekenhuizen en maatschappen die niet concurrentiebeperkend zijn, vallen buiten het kartelverbod en zijn dus toegestaan. De vraag is dus wanneer samenwerking tussen ziekenhuizen hoort tot de concurrentiebeperkende gedragingen waarvoor mogelijk sancties opgelegd kunnen worden.

De Mededingingswet kent een uitzondering voor afspraken die wel concurrentiebeperkend zijn, maar aan vier voorwaarden voldoen:

  1. de afspraak moet bijdragen tot verbetering van de productie of distributie dan wel een technische/economische vooruitgang opleveren;
  2. de voordelen die voortvloeien uit de afspraken moeten voor een redelijk deel ten goede komen aan de gebruikers;
  3. de concurrentie mag niet verder worden beperkt dan strikt noodzakelijk is; en
  4. er moet in de markt voldoende concurrentie overblijven.

Afspraken over prijzen en het verdelen van patiënten om niet-medische redenen komen niet ten goede aan patiënten/verzekerden. Ook zijn ze niet strikt noodzakelijk voor de te behalen voordelen. De uitzondering op het kartelverbod is op dit type afspraken in de praktijk nooit van toepassing. De ACM geeft over het algemeen een hoge prioriteit aan het opsporen en vervolgen van dit type overtredingen van de Mededingingswet, omdat ze vrijwel altijd uiteindelijk de patiënt en verzekerde nadeel berokkenen. Het is dus voor ziekenhuizen van het grootste belang om het maken van dergelijke afspraken te voorkomen.

Hoe kunnen ziekenhuis-samenwerkingen bijdragen aan de juiste zorg op de juiste plek? Welke afspraken tussen ziekenhuizen vallen in het geheel niet onder het toezicht van de ACM? Voor welke concrete samenwerkingsafspraken die wel concurrentie beperken, zijn uitzonderingen mogelijk? Op deze (en andere) vragen gaat Bart Broers in. Hij is directeur zorg van de ACM. 

Bart Broers
Directie Zorg
Autoriteit Consument & Markt (ACM)

Bart Broers

Directie Zorg
Autoriteit Consument & Markt (ACM)

17:15

Discussie, reflectie en afsluiting

Wim Schellekens
Strategisch adviseur, oud-hoofdinspecteur en ziekenhuisbestuurder

Wim Schellekens

Strategisch adviseur, oud-hoofdinspecteur en ziekenhuisbestuurder

Guus Schrijvers
Oud-hoogleraar Public Health UMC Utrecht
Guus Schrijvers Academie

Guus Schrijvers

Oud-hoogleraar Public Health UMC Utrecht
Guus Schrijvers Academie

Guus Schrijvers is oud-hoogleraar Public Health van het UMC Utrecht. Daarnaast is hij schrijver van talloze boeken over de gezondheidszorg en oprichter van de Guus Schrijvers Academie.
17:45

Afsluiting met een drankje

18:15

Einde congres